Vrouwen in de bosbouw

Interview met Katharina Klotz – Bosbouw medewerkster uit Waldshut-Tiengen (DE)

Vrouwen in de bosbouw: Katharina Klotz

Katharina Klotz (22 jaar) uit Waldshut-Tiengen was de allereerste vrouw in haar district, die begon aan een opleiding tot bosbouwmedewerker. Inmiddels staat ze met beide benen in het beroepsleven: sinds oktober 2016 is ze werkzaam bij het district Waldshut in het gebied Jestetten. In een persoonlijk interview vertelt ze KOX over haar interessante dagelijkse werkzaamheden en de uitdagingen als vrouw in een mannenomgeving.

Met hart en ziel bosbouw medewerkster: Bij Katharina Klotz kruipt de liefde voor het bos en kettingzagen zelfs tot onder de huid!

Bosbouwtattoo

KOX: Hoe ben je bij dit beroep terechtgekomen?

Katharina Klotz: `Met het beroep ben ik voor het eerst in aanraking gekomen tijdens een meeloopdag met een bosbouwmedewerker. Hier mocht ik enkele dingen zelf uitproberen. Die dag is mij erg goed bevallen en was voor mij de bevestiging dat het beroep echt iets voor mij is.`

Hoe verliep de opleiding?

`Ik heb een driejarige opleiding aan het Forstliches Ausbildungszentrum Mattenhof gevolgd. Toendertijd had ik onderwijs in blokken, wat inhield dat ik aaneengesloten drie maanden praktijk had en een maand school. Naast vakken zoals maatschappijleer, Duits en wiskunde had ik ook praktijklessen. Een tweeweekse cursus tot machinebediener, waar geleerd wordt om met bosbouwmachines zoals forwarders om te gaan, hoort ook tot de opleiding. Maar natuurlijk ook de praktische werkzaamheden in het bos zoals het onderhoud van nieuwe aanplant, het omhakken van bomen en de hantering van bosmaaiers.`

Bediener van een bosbouwmachine word je waarschijnlijk niet van vandaag op morgen. Uit de potentiële kandidaten worden in een voorstadium de besten geselecteerd en in verschillende trainingen en tests op de proef gesteld. Pas nadat je deze hebt doorstaan, krijg je de mogelijkheid om bediener van een bosbouwmachine te worden.

`Door een meeloopdag met een bosbouwmedewerker kreeg ik voor mijzelf de bevestiging, dat dit beroep echt iets voor mij is.`

Hoe ziet een typische werkdag eruit?

`Mijn werkdag begint normaal gesproken om half acht en eindigt ´s middags om half vijf. In de winter houden wij ons voornamelijk bezig met de houtoogst. De werkzaamheden bestaan uit het omhakken, snoeien en het opmeten van de stammen. In mijn team worden deze taken afgewisseld. Vroeger werd er per stukloon betaald maar inmiddels niet meer, dit gebeurt alleen nog bij particuliere boseigenaren. In de zomer wordt met bosmaaiers de oppervlakte met nieuw geplaatste bosplanten `gereinigd`, zodat deze niet dichtgroeien en de bomen geen licht meer krijgen. Ook het onderhoud van nieuwe aanplant (2-15m tophoogte) behoort tot ons takenpakket. Hier moeten wij erop letten dat wij de juiste verzorging op de iedere boomsoort afstemmen.`

Terwijl van bosbouwmedewerkers 100 jaar geleden voornamelijk fysieke belastbaarheid werd gevraagd, wordt tegenwoordig weerstand tegen psychische belastingen steeds belangrijker. Natuurlijk spelen fysieke prestaties ook in deze tijd een grote rol, maar worden echter door de technologische vooruitgang steeds vaker ingehaald door stressfactoren zoals `just in time`, prijsdruk en zeer complexe werkmethoden. Deze lijst kan nog verder worden uitgebreid.

Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen als vrouw in je beroep?

`Ik kan niet zeggen dat de uitdagingen voor mij als vrouw anders zijn dan die van mijn mannelijke collega's. Wij zijn een team waarin iedereen gelijk wordt behandeld en van aanpakken moet weten. Maar natuurlijk helpen mijn collega's een handje bij het tillen van zware voorwerpen. Als vrouw word je niet met zijden handschoenen aangepakt.`

Vrouwelijke bosbouwer verwijdert takken
Vrouwelijke bosbouwer velt bomen

Er zijn van oudsher duidelijk meer mannen in deze beroepsomgeving. Heb je in het dagelijks leven te maken met vooroordelen/ sterotypering tegen vrouwen?

`Privé werd ik eerst wel vol ongeloof aangekeken als ik vertelde over mijn beroep. Maar de reacties zijn altijd positief.`

`Ongeveer twee jaar geleden heb ik mijn passie voor carving ontdekt. Ik heb mijzelf alles aangeleerd en inmiddels verkoop ik ook wel eens een zelfgemaakt figuur.`

Vanwege de belasting van het werk is het voor veel mensen erg belangrijk om dit privé te compenseren. Heb jij zo'n compensatie? En zo ja, wat is het?

`Ik vind het erg leuk om te karten en heb ook al eens meegedaan aan de Schwarzwald-Cup. Verder ben ik graag bezig in de tuin of in de sportschool. Ongeveer twee jaar geleden heb ik mijn passie voor carving ontdekt. Ik heb mijzelf alles aangeleerd en inmiddels verkoop ik ook wel eens een zelfgemaakt figuur.`

Het bos is voor ons een plek van ontspanning, het biedt voor vele dier- en plantensoorten een thuis en het wordt ook wel de `groene long` van de aarde genoemd.

Welke betekenis heeft het bos voor jou persoonlijk?

`De betekenis van het bos is voor mij in zoverre veranderd, dat ik voor mijn beroepsopleiding graag wandelingen maakte door het bos maar nu koppel ik het bos ook altijd aan mijn werk. Als ik tegenwoordig door het bos loop, zie ik alleen maar plekken waar er nog iets moet gebeuren. Ik kan alleen nog ontspannen wandelen door perfect onderhouden bossen of natuurbeschermingsgebieden.`

Afgelopen januari was een van de warmste sinds het begin van de metingen in 1881. Ook de hoeveelheid neerslag was 60% hoger dan het langjarig gemiddelde. De klimaatverandering gaat onophoudelijk door en vormt een niet te ontkennen bedreiging voor bossen wereldwijd en hun biodiversiteit. Stijgende temperaturen, ongelijk verdeelde neerslaghoeveelheden en extreme weersomstandigheden zorgen ook voor grote uitdagingen voor iedereen die werkzaam is in de bosbouw. Vooral de natte bodems maken het voor Harvesters onmogelijk om hout te oogsten. Terwijl de winter voor hun het hoogseizoen is.

Merk je iets van de gevolgen van de klimaatverandering tijdens je werk?

`Ik zie de gevolgen bijvoorbeeld terug in de sterfte onder sparren. Wij planten vaker douglassparren die beter met extremen kunnen omgaan. We moeten er goed op letten wat en hoe we iets planten. Door veel regen en stormen is stabiliteit tegenwoordig het belangrijkste. De richtlijnen daarvoor krijgen wij van ons bosbeheer ongeveer om de 10 jaar in de vorm van een plan, dat gebaseerd is op de door de overheid bijgewerkte bosfunctiekaarten, bosonderzoeken op locatie en de bosbiotoopkaart. Er wordt bijvoorbeeld exact gedefinieerd welk hout wanneer gekapt wordt.`

Volgens het Kuratorium für Waldarbeit und Forsttechnik e.V. kwam uit een onderzoek naar ongelukken onder bosbouwmedewerkers van het Bundesforst, de Landesforstverwaltungen en de Landesforstbetriebe uit 2015 naar voren, dat er 666 gemelde bedrijfsarbeidsongevallen waren. 56% Van deze ongevallen gebeurde tijdens de houtoogst. De meest voorkomende oorzaken waren de boom zelf (35%) of val- en struikelongevallen (32%).

Vrouwelijke bosbouwer vraatbescherming
Vrouwelijke bosbouwer met hoofdbescherming

Heb je zelf ervaring met dit soort ongevallen? Waar zie jij het grootste gevaar van werken in de bos?

`Ongelukken heb ik natuurlijk gehad. In mijn eerste leerjaar moest ik bijvoorbeeld. de takken van een omgehakte boom verwijderen. De tak van een boom ernaast was echter onder de liggende boom vast komen te zitten en stond onder spanning. Als beginner dacht ik er eerst alleen aan dat ik op de een of andere manier langs deze tak moest komen om verder te werken en de tak moest afzagen. Zo gezegd zo gedaan en de gespannen tak sloeg met volle kracht in mijn gezicht. Ik heb nog geluk gehad en kwam er met een gekneusd neusbeen vanaf. Het grootste gevaar tijdens boswerkzaamheden zijn echter niet de bomen maar de routine die er snel insluipt.`

Volgens het Institut für Arbeitsmarkt- und Berufsforschung in Duitsland, een onderzoeksinstelling van de Bundesagentur für Arbeit, was in 2015 het aandeel vrouwen in de sector land-, bosen tuinbouwberoepen 28,9 %.

Hoe groot is het aandeel vrouwen in jouw beroepsomgeving?

`In het district Waldshut-Tiengen was ik de allereerste vrouw. Op school waren er in mijn leerjaar vijf vrouwen en circa 200 mannen.`

De belangstelling voor goed opgeleide vakkrachten voor de bosbouw is enorm, vooral in deelstaten met veel bossen. Op internet zijn er veel vacatures op het gebied van bosbouw. Er zijn schijnbaar ook veel opleidingsplekken. Vrouwen zijn in deze beroepen nog steeds in de minderheid.

Hoe zie jij dat? Hoe zou men nog meer vrouwen enthousiast kunnen krijgen voor bosbouwberoepen?

`Daar denk ik vaak over na. Bij ons was er toendertijd een kettingzaagcursus exclusief voor vrouwen. Wat mij betreft moeten er meer van dit soort acties komen, waarmee vrouwen direct worden aangesproken. Ik ken veel vrouwen die bijvoorbeeld bang zijn om met een kettingzaag te werken. Daarbij komt het alleen op de overwinningskracht aan. Uit mijn ervaring kan ik bevestigen dat het tot nu toe elke vrouw is gelukt om met de kettingzaag om te gaan, ongeacht spierkracht of lichaamslengte. Tegenwoordig draait het ook veel meer om pure techniek.`

Jouw beroep behoort zonder twijfel tot een van de veeleisendste in meerdere opzichten.

Wat zijn volgens jou de eigenschappen die iemand moet bezitten om te werken in de bosbouw of zelfs bediener van een bosbouwmachine te worden?

`Voorkennis en fysieke fitheid komen zeker goed van pas maar in eerste instantie gaat het om je eigen motivatie. Je moet zin hebben in fysiek werk en ervan houden om veel buiten in de natuur te zijn.`

Wij bedanken Katharina Klotz voor het interessante interview en wensen haar namens het gehele KOX-team veel succes met haar verdere bosbouw loopbaan.

Vrouwelijke bosbouwer tijdens het bosmaaien
Thema aanbevelen

Heeft u vragen of niet gevonden wat u zocht?

Onze servicehotline: 0800 096 69 66

ma - vr: 09.00 - 17.00 uur

terug